Madaniyat va anʼanalar
Bu yerda mehmondoʻstlik shunchaki odat emas — u tuzilmaning oʻzi
Oʻzbek ijtimoiy hayoti mahalla atrofida qurilgan — bu ham qoʻshnichilik, ham qonun bilan tan olingan oʻzini oʻzi boshqarish birligi. Mahalla toʻy uyushtiradi, nizolarni yarashtiradi va kimdir uydan chiqmay qoʻyganini sezadi.
Dasturxon odobi
Nonni qoʻl bilan siniladi, pichoq bilan kesilmaydi va hech qachon agʻdarib qoʻyilmaydi. Choy mehmonga quyilishidan avval piyoladan choynakka uch marta qaytariladi — bu qaytarim deb ataladi, choyni tenglashtiradi va damini oldiradi. Piyola faqat uchdan biriga toʻldiriladi: toʻla piyola mezbon mehmonni joʻnatmoqchi degan maʼnoni beradi. Taomdan butunlay bosh tortish qiyin; odobi — olib, tatib, sekinlashtirish. Mehmon eshikdan eng uzoqdagi toʻrga oʻtqaziladi.
Mato, taqvim va hunar
Soʻzana — kelinning oilasi tomonidan tikiladigan katta kashta panno, odatda toʻydan yillar avval boshlanadi. Abrbandi ipak — ipni toʻqishdan oldin boʻgʻib boʻyash usuli — naqsh chetlarining yumshoq, tutunsimon boʻlishiga sabab boʻladi. Margʻilon ming yildan ortiq vaqtdan beri ipak toʻqiydi, Rishton esa shuncha vaqtdan buyon feruza kulolchilik buyumlari pishiradi. Yil Navroʻz bilan yangilanadi: 21-mart, bahorgi tengkunlik kuni, oilalar undirilgan bugʻdoydan tun boʻyi sumalak pishirib, navbat bilan aralashtirib chiqadi.
Eng muhimi
- Mahalla Oʻzbekiston qonunchiligida fuqarolarning oʻzini oʻzi boshqarish organi sifatida tan olingan
- Labigacha toʻldirilgan piyola — ketish vaqti degani; uchdan bir toʻldirilgani — qoling degani
- Oʻzbekistonning toʻqqizta anʼanasi YUNESKO nomoddiy madaniy meros roʻyxatlarida, jumladan Xorazm lazgisi
- Sumalak Navroʻzga butun tun davomida pishiriladi va unga shakar solinmaydi — shirinlik undirilgan bugʻdoydan